18. Konut ve çatılı işyeri kiralarında
sözleşmenin bildirim yoluyla sona ermesi ne şekilde olur? Kiracı için bildirim
süresi ne kadardır? Kiraya veren hangi durumlarda bildirimle sözleşmeyi
feshedebilir? Sözlü bildirim yeterli
midir? Kiralanan aile konutu ise eşin rızası alınmalı mıdır?
“Konut ve çatılı işyeri
kiralarında kiracı, belirli
süreli sözleşmelerin süresinin bitiminden en az onbeş
gün önce bildirimde bulunmadıkça, sözleşme
aynı koşullarla bir yıl için uzatılmış
sayılır. Kiraya veren, sözleşme süresinin bitimine
dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez. Ancak, on yıllık uzama süresi sonunda kiraya veren,
bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunmak
koşuluyla, herhangi bir sebep göstermeksizin sözleşmeye son verebilir.
Belirsiz süreli kira
sözleşmelerinde, kiracı her
zaman, kiraya veren ise kiranın başlangıcından on yıl
geçtikten sonra, genel hükümlere göre fesih
bildirimiyle sözleşmeyi sona erdirebilirler.
Genel hükümlere göre fesih hakkının
kullanılabileceği durumlarda, kiraya veren
veya kiracı sözleşmeyi sona erdirebilir.” (m.347)
“İhtarın kira bedelinin belirli bir
ifa zamanında ödenmemesi nedeniyle gönderilmiş olmasıyla kiraya verenin haklı
sayılması gerekir. İki haklı ihtarın aynı kira süresi içinde yapılması bir ön
şart olarak sayılmaktadır. Aynı kira süresinden anlaşılması gereken ise, kira
sözleşmesi bir yıldan kısa süreli olduğunda taraflarca kararlaştırılmış olan bu
süre, kira sözleşmesi bir yıl ise bu ilk bir yıl ve TBK’nın 347/1. maddesi
uyarınca birer yıl yenilemelerde uzayan birer yıllarda, bir yıldan daha uzun
süreli kiralarda ise kiranın başlangıç tarihine göre hesaplanabilecek olan
birer kira yılı veya bir kira yılını aşan sürenin anlaşılması gerekir (Kanık,
Hikmet: Yargıtay Uygulamasında Kira Hukuku Davaları, Ankara 2021, s.
1304-1305). 20. İki haklı ihtar nedeniyle tahliyeye karar verilebilmesi için,
aynı süre içinde kiracının muaccel olduğu hâlde iki ayın kira bedelini
ödememesi, kiraya verenin de ödenmeyen her bir ay kira bedeli için kiracıya
ayrı ayrı ödeme ihtarında bulunmuş olması gerekmektedir. İhtarların kira bedellerinin
muaccel olması sonrasında yapılması gerekir. Ödenmeyen aylar üst üste gelen iki
ay bile olsa kiraya verenin her ay kira bedeli için ayrı ihtar çekmiş olması
aranır. İhtar ile hangi ayın kira bedelinin ödenmediği ve kira bedelinin otuz
gün içerisinde ödenmesi gerektiği, ödenmediği takdirde tahliye davasının
açılacağı ikazlarını içermelidir. İki haklı ihtarın bir kira döneminde ve bir
yıl içindeki aylarla ilgili olması ve o yıl içinde kiracıya tebliğ edilmesi
zorunludur. İhtar kiracıya tebliğ edildikten sonra ödeme yapılması kiraya
verenin haklılığını ortadan kaldırmaz (Kanık, 1306).” HGK., E. 2017/1289
K. 2021/1314 T. 2.11.2021
“TBK m.347 uyarınca kira süresinin bir yıllık
uzama süresi içinde kiraya verenlerden birinin payının satın alma suretiyle
devralan davacının yeni malik haline gelmekle davacı yeni malikin devir
tarihi itibariyle TBK m.310 uyarınca kendiliğinden kiraya
veren haline geldiği, bu nedenle
dava tarihi itibariyle kira sözleşmesinin ayakta ve geçerli olduğundan” 3. HD.,
E. 2025/1398 K. 2025/5176 T. 3.11.2025
“Konut ve çatılı işyeri
kiralarında fesih bildiriminin geçerliliği, yazılı şekilde yapılmasına bağlıdır.” (m.348)
“Aile konutu olarak
kullanılmak üzere kiralanan taşınmazlarda kiracı, eşinin açık rızası olmadıkça
kira sözleşmesini feshedemez.
Bu rızanın alınması mümkün
olmazsa veya eş haklı sebep olmaksızın rızasını vermekten kaçınırsa
kiracı, hâkimden bu konuda bir karar vermesini
isteyebilir.
Kiracı olmayan eşin, kiraya verene bildirimde bulunarak kira sözleşmesinin tarafı
sıfatını kazanması hâlinde kiraya veren,
fesih bildirimi ile fesih ihtarına bağlı bir ödeme süresini kiracıya ve
eşine ayrı ayrı bildirmek zorundadır.
(m.349).
Aile konutuna ilişkin şerh en geç
ne zaman kiraya verene bildirilmelidir?
“davalının eşinin takipten önce TMK'nın 194, 349. maddelerine uygun
olarak, kiralayana yapacağı bildirimle sözleşmenin tarafı haline gelebileceği”
Konya BAM 4 HD 2023/1637 Esas 2023/2146 Karar 05.10.2023
Taraflar, karşılıklı irade
beyanları ile yapacakları sözleşme ile
(bozma/ortadan kaldırma/ikale) her zaman kira sözleşmesini sona erdirebilirler.
Kiracı sonradan malik olursa kira sözleşmesi sona erer. Kiraya verenin kusuru
olmaksızın yok olması halinde de sona erer. Belirli sürenin sonunda, bozucu
şarta bağlı sözleşmelerde şartın gerçekleşmesiyle ya da ifanın objektif olarak
imkansız hale gelmesiyle de sona erer. Olağan Sebeplerle Sona Erme: a) Belirli
süreli kira sözleşmelerinin sona ermesi b) TBK m.327/II-Belirsiz süreli
sözleşme açık bir anlaşma olmasa da kira ilişkisini sürdürüyorlarsa kira
sözleşmesi belirsiz hale gelir ki buna örtülü yenileme/ örtülü uzatma/yenileme
sözleşmesi denir. Belirsiz süreli kira sözleşmeleri: Taşınmaz kiraları ile
taşınır yapı kiralarına ilişkin TBK m.329 hükmü TBK m.347/II-III uyarınca konut
ve çatılı işyeri gibi taşınmazlara da uygulanır. Yerel adet yoksa, 6 aylık kira döneminin sonu
için 3 aylık fesih bildirimine uyularak; taşınırlarda ise (TBK m.330) 3 gün önceden yapılacak fesih bildirimi ile
sözleşmeyi sona erdirebilirler. Mesleki faaliyeti gereği kiraya verdiği yer
için kiraya veren 3 aylık kira dönemi
için en az 1 ay önceden yapacağı fesih
bildirimi ile sözleşmeyi sona erdirebilir.Eren, s.381-388.